Το άδειο από ανθρώπους αστικό και περιαστικό περιβάλλον παρέχει αφορμή για εξερευνήσεις. Σε μία από τις εξορμήσεις μου, τα βήματά μου με οδήγησαν στο θέατρο Γης, στο νταμάρι της Τριανδρίας. Χωρίς την πίεση του χρόνου για εξεύρεση μιας καλής θέσης, εντόπισα και το «μπαλκόνι» των τζαμπατζήδων. Ακριβώς στο φρύδι του βραχώδους γκρεμού. Η θέα πανοραμική, όχι μόνο προς το θέατρο, αλλά με μέτωπο τη Θεσσαλονίκη. Τα έρημα διαζώματα μπορεί να είναι καταθλιπτικά. Οι μνήμες από θεατρικές παραστάσεις παραμένουν, σαν στοιχειό του τόπου. Τα μπάσα και τα κρουστά αντιλαλούν νοερά στα αλλοτινά κατάμεστα μάρμαρα από την κοσμοσυρροή ένδοξων συναυλιών του παρελθόντος. Ακόμη και αν ο μόνος σιωπηλός μάρτυρας που έχει απομείνει είναι οι πέτρες του νταμαριού. Αντηχούν όμως και ελπίδες για επικά ανταμώματα, έστω υπό όρους και κανόνες αλλά και μια σταδιακή επιστροφή στην κανονικότητα. Όπως μας παρακινούσε ελπιδοφόρα και ο Moby τραγουδώντας το “We are all made of stars” σε αυτό το θέατρο, δημιουργώντας το αδιαχώρητο τον Ιούνιο του 2011:

"People they come together 
People they fall apart 
No one can stop us now 
'Cause we are all made of stars"...

Το γκράφιτι που κοσμεί την πρόσοψη του νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ επί της οδού Αγίου Δημητρίου με το σύνθημα «Ζήσε δύο φορές» κάνει επίκληση στο σύγχρονο άνθρωπο, που χαρακτηρίζεται από έλλειμμα αλτρουισμού, ώστε να τον ευαισθητοποιήσει για τη δωρεά οργάνων. Από το δάσος του Σέιχ Σου ο όγκος του νοσοκομείου δεσπόζει στο αστικό ανάγλυφο της πόλης. Ίσως επειδή είναι πρωτίστης αξίας η σημασία του, στην πρωτόγνωρη εποχή της υγειονομικής κρίσης που αντιμετωπίζει ο πλανήτης. Αντί αυτού τα χρήματα ρέουν για την αποπληρωμή δανείων του πολυχρεωκοπημένου κράτους μας και για ανελαστικές δαπάνες, όπως οι στρατιωτικοί εξοπλισμοί σε εξωχώριες βιομηχανίες. Αφού υπάρχει έλλειμμα χρημάτων, αλτρουισμού, αλλά υπάρχει μαγκιά, θράσος και άποψη σε περίσσεια δε βλέπουμε συστημική ενίσχυση της υγείας, παρά ειρωνεία πλέον, αφού η ατομική ευθύνη έχει ξεπεραστεί και έχει καταστεί βαρετή. Έτσι η αντοχή του 2ου πανδημικού κύματος στη Θεσσαλονίκη αποδόθηκε στο χαρακτήρα των Θεσσαλονικέων. Τάδε έφη ο πρώην τηλεβιβλιοπώλης και πρώην υπουργός υγείας και αρμόδιος για την αποψίλωση (αναδιοργάνωση τη λένε οι χασάπηδες) νοσοκομείων. Μας καλησπερίζουν οι ειδικοί στο ημερήσιο δελτίο τύπου COVID-19 από την όμορφη Θεσσαλονίκη και μας το θυμίζει ο πρωθυπουργός που για να δείξει μια άποψη της σφριγιλής οικονομίας της πόλης και για να ξορκίσει τους άδειους δρόμους της, το κοιμώμενο από την εδώ και χρόνια αναιμική κίνηση λιμάνι της, επισκέπτεται ό,τι έχει μείνει ανοιχτό: Ένα κατάστημα της αλυσίδας Τερκενλής. Γιατί πως θα ήμασταν όμορφη πόλη χωρίς τσουρέκι για σουβενίρ; Αντίστοιχα πως να αντιμετωπίσεις τους φοιτητές των παρακείμενων πανεπιστημίων; Πιθανόν θα γίνουν και το εαρινό εξάμηνο μαθήματα εξ αποστάσεως στα πανεπιστήμια, αλλά πως να τους το πεις; Καθίστε στους τόπους καταγωγής σας; Θα χαθούν νοίκια. Γλέντια. Καφέδες. Μπουγάτσες με οτιδήποτε. Takeaways. Clickaways. Και πως θα είναι ερωτική η πόλη χωρίς 100.000 φοιτητές; Άσε. Θα αφήσουμε να αίρεται ότι μπορεί να ανοίξουν τα πανεπιστήμια. Ας πάνε και τα ξαναλέμε. Σχέδιο. Όχι αστεία. Όσο για μας… Αμφισβητούμε τα πάντα. Θεωρούμε ότι είναι ένδειξη πνεύματος. Ασφαλώς. Πάντα αριστεύαμε στο να πουλάμε πνεύμα. Ενώ ακόμα να μάθουμε να φοράμε μάσκες. Αμφιβάλλουμε για τα εμβόλια. Τα φάρμακα. Την ύπαρξη ιών. Αλλά φοβόμαστε να μιλήσουμε για το συνωστισμό στο χώρο εργασίας μας ή για τη μη τήρηση όρων τηλε-εργασίας. Υπήρχαν πιο έξυπνοι από το σύνολο που παρτάραν κρυφά ή φανερά ή αγιάζονταν. Ξέραν αυτοί καλύτερα. Κλαίμε και οδυρόμαστε για την καραντίνα, αλλά δεν κάναμε κάτι για να την αποτρέψουμε. Στο τέλος κάνουμε το σταυρό μας, γιατί αντιλαμβανόμαστε ότι δεν εμπνέουν εμπιστοσύνη ούτε το κράτος ούτε η κοινωνία που δομήσαμε και η ατομική μας ευθύνη. Και χειροκροτούμε αυτούς που είναι στην πρώτη γραμμή και πολεμούν για όλους εμάς τους γνωστικούς. Αφού αποτύχαμε σε όλα τα άλλα, ας αισθανθούμε ντροπή, ας σκύψουμε το κεφάλι, ας σωπάσουμε και ας ξεκινήσουμε από την αρχή. Τι μπορώ να κάνω εγώ. Να ζήσω δύο φορές. Χωρίς τη μαύρη σκέψη του πρόωρου θανάτου. Ας ζήσω μια ζωή, που μπορεί να είναι ωφέλιμη και για το συνάνθρωπό μου.

Στο σκληρό, ανελεύθερο, παράλογο περιβάλλον που ανέπτυξε ο άνθρωπος, θαρρείς για να πάει κόντρα στη φύση και τη νομοτέλεια της, περίφραξε αυτό που αποκάλεσε «ιδιοκτησία του», μάζεψε ό,τι μπορούσε εκεί μέσα μπας και γεμίσει τα εσωτερικά του κενά και στο τέλος περίκλεισε και τον ίδιο του τον εαυτό στη φυλακή που έχτισε. Χρησιμοποίησε το ανώτερο μυαλό με το οποίο τον προίκισε η φύση, όχι μόνο για να βασανίζει τον εαυτό του αλλά και για να εξουσιάζει κάθε άλλη μορφή ζωής που μάζεψε κοντά του, όχι για να τον συντροφέψει, αλλά για να τη μεταχειρίζεται ως περιουσία του, για να φυλάει ό,τι άψυχο κοπιάζει και αφιερώνει μια ζωή για να συγκεντρώσει. Έναν αιώνα μετά την πανδημία της Ισπανικής γρίπης, μετά από 100 χρόνια, φρενιτιώδους αποκοπής από τη φύση και οργιώδους ασέλγειας επάνω της, χωρίς τιμωρία και συνέπεια, ίσα και επί όλου του είδους μας σε παγκόσμια κλίμακα, επί δικαίους και αδίκους, ίσως η καραντίνα και ο εγκλεισμός να είναι μια μικρή ευκαιρία για να δοκιμάσει ο άνθρωπος λίγο από το φαρμάκι, που έχει ποτίσει τον κόσμο και τα ζωντανά του.

Ο πατέρας μου – μύρο το κύμα που τον τύλιξε – δεν είχε σκοπό να με κάμει ναυτικό.

– Μακριά, έλεγε, μακριά, παιδί μου, απ’ τ’ άτιμο στοιχειό!

Δεν έχει πίστη, δεν έχει έλεος. Λάτρεψέ την όσο θες, δόξασε την· εκείνη το σκοπό της. Μην κοιτάς που χαμογελά, που σου τάζει θησαυρούς. Αργά γρήγορα θα σου σκάψει το λάκκο ή θα σε ρίξει πετσί και κόκαλο, άχρηστο στον κόσμο. Είπες θάλασσα, είπες γυναίκα, το ίδιο κάνει. (Ανδρέας Καρκαβίτσας, “Η θάλασσα” από τη συλλογή διηγημάτων “Λόγια της πλώρης”)

Ολογάλαζη η θάλασσα άστραφτε και παιγνίδιζε κι έφτανε γλώσσες γλωσσίτσες στα πόδια του, το ράντιζε με τον αφρό της, του κελαηδούσε μυστικά και μπιστεμένα:
– Έλα, Έλα, να σε πλαγιάσω στους κόρφους μου, να σ’ αναστήσω μ’ ένα μου φίλημα. Τι κάθεσαι άψυχο ξύλο και βάρυπνο; Δε βαρέθηκες του δάσου τη νάρκη και την άβουλη ζωή; Ντροπή σου! Έβγα να παλέψεις με το κύμα· όρμησε στηθάτο να κουρελιάσεις τον άνεμο. Έλα να γίνεις ζήλια της φάλαινας, σύντροφος στο δελφίνι, του γλάρου ανάπαψη, τραγούδι των ναυτών, καύχημα του καπετάνιου σου. Έλα, χρυσό μου, Έλα!…
(απόσπασμα από τη «Θάλασσα» από τη συλλογή διηγημάτων «Λόγια της Πλώρης» του Ανδρέα Καρκαβίτσα)

Όσες δυσκολίες και αν περνάτε να θυμάστε: Είναι νομοτελειακό ότι μετά την μπόρα έρχεται και το ουράνιο τόξο (ή και δύο ως ανταπόδοση)

Ατένισε για πρώτη φορά το είδωλό του, που διαγραφόταν στα ήρεμα, καθάρια νερά, σα σε παραμύθι του Άντερσεν