Απρ 05 2016

Λέσχες ανάγνωσης και φιλαναγνωσία

ΥΠΑΤΙΑ από τον Jules Maurice Gaspard (1862–1919) [Public domain], via Wikimedia Commons

ΥΠΑΤΙΑ από τον Jules Maurice Gaspard (1862–1919)

(απόσπασμα από το ομότιτλο 5ο κεφάλαιο που έγραψα στα πλαίσια της συλλογικής μελέτης και απολογισμού των πεπραγμένων της λέσχης ανάγνωσης «Υπατία» του Γυμνασίου Καρλοβασίων το Καλοκαίρι του 2013)

    Ένας από τους στόχους μίας λέσχης ανάγνωσης είναι και η τόνωση της φιλαναγνωσίας των μαθητών – μελών της. Μελέτες του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ) [13], δημοσιεύματα στον Τύπο ([14], [16],[17], [18]) αλλά και δεδομένα της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας (EuroStat) [19], πέρα από τις όποιες ιδιαιτερότητες, συγκλίνουν παραδοσιακά στο γεγονός ότι το ελληνικό αναγνωστικό κοινό δεν έχει καλή σχέση με το βιβλίο, ιδιαίτερα με το εξωσχολικό ή μη φοιτητικό – ακαδημαϊκό εγχειρίδιο που αισθάνεται υποχρεωμένος να το διαβάσει. Παρά τις όποιες διακυμάνσεις και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά το 40,7% (!) του κοινωνικού συνόλου που δε διάβασε κανένα βιβλίο το 2013 δεν αφήνει περιθώρια για αισιόδοξες ερμηνείες.

    Αν και στη χώρα μας δεν αντιμετωπίζουμε οξύ ζήτημα αναλφαβητισμού τα πιο πρόσφατα στοιχεία της EuroStat του 2009 [19], μαρτυρούν ένα δυσδιάκριτο πρόβλημα σε πανευρωπαϊκό επίπεδο και φυσικά και στην Ελλάδα: Τη χαμηλή αναγνωστική ικανότητα αλλά και την αδυναμία κατανόησης λόγου από τους μαθητές. Στην Ελλάδα το ποσοστό των μαθητών ηλικίας ως 15 ετών, που δυσκολεύονται σύμφωνα με την κλίμακα PISA να διεκπεραιώσουν στοιχειώδη καθήκοντα ανάγνωσης και κατανόησης ανέρχεται σε ποσοστό 21,3%. Συνέχεια ανάγνωσης

Απρ 03 2016

«Λύκος, πρόβατο και λάχανο». Εκπαιδευτικό παιχνίδι.

    Σε αυτόν τον κλασσικό γρίφο «διάβασης ποταμού», γνωστή παραλλαγή του οποίου είναι η «αλεπού, η χήνα και τα φασόλια», ο παίκτης – λύτης καλείται να μεταφέρει τα προαναφερθέντα στην άλλη όχθη ενός ποταμού, με περιορισμούς στον αριθμό των αντικειμένων που μπορούν να μεταφερθούν κάθε φορά αλλά και στα ζεύγη που δεν μπορούν να μείνουν αφύλαχτα (λύκος & πρόβατο, πρόβατο & λάχανο). Αυτοί οι μαθηματικοί γρίφοι εμφανίζονται για πρώτη φορά σε χειρόγραφα του 9ου αιώνα μ.Χ. και πέρα από την ψυχαγωγία έχουν βρει εφαρμογή σε τομείς της πληροφορικής, όπως η θεωρία γράφων.


Μαρ 27 2016

Πύργοι του Ανόι (δύσκολο)

Για όσους φαίνεται ότι το ηλεκτρονικό παιχνίδι Πύργοι του Ανόι είναι εύκολη πρόκληση, ακολουθεί μία πιο δύσκολη παραλλαγή:

Μαρ 20 2016

Οι Πύργοι του Ανόι

    Οι Πύργοι του Ανόι είναι ένας μαθηματικός γρίφος που έχει βρει μεταξύ άλλων εφαρμογή στις επιστήμες της πληροφορικής και της νευροψυχολογίας. Αποτελείται από έναν αριθμό δίσκων διαφορετικής διαμέτρου και 3 στύλους. Το παιχνίδι ξεκινά με τους δίσκους σε μία στοίβα σε αύξουσα σειρά μεγέθους (στην κορυφή βρίσκεται ο μικρότερος δίσκος και στη βάση ο μεγαλύτερος), λαμβάνοντας μία κωνική μορφή. Αντικείμενο του παιχνιδιού είναι η μεταφορά όλης της στοίβας σε άλλον στύλο ακολουθώντας τους ακόλουθους κανόνες:

  1. Μόνο ένας δίσκος μπορεί να μετακινείται σε κάθε κίνηση.
  2. Κανένας δίσκος δεν επιτρέπεται να βρεθεί σε οποιαδήποτε φάση του παιχνιδιού πάνω από μικρότερο δίσκο.

    Αναφορά του προβλήματος γίνεται σε σχολεία βιβλία πληροφορικής, ενώ η στρατηγική επίλυσης απαιτεί την κατανόηση και εφαρμογή εννοιών όπως:

    Ο γρίφος επινοήθηκε από τον Γάλλο μαθηματικό Εντουάρ Λυκά το 1883. Πιστεύεται ότι ο μαθηματικός είχε ως πηγή έμπνευσης ένα μύθο της Ινδοκίνας: Σε μία μεγάλη αίθουσα ενός μοναστηριού υπάρχουν 64 δίσκοι διαφορετικών μεγεθών και 3 πανάρχαιοι στύλοι. Οι μοναχοί ακολουθώντας τους κανόνες του παιχνιδιού προσπαθούν να μετακινήσουν τους δίσκους, βάζοντάς τους σε μία στοίβα σε αύξουσα σειρά μεγέθους (στην κορυφή ο μικρότερος, στη βάση ο μεγαλύτερος). Εάν ο μύθος ήταν αληθής και οι μοναχοί μπορούσαν να μετακινήσουν έναν δίσκο ανά δευτερόλεπτο, θα χρειαζόνταν 264−1 δευτερόλεπτα ή σχεδόν 585 δισεκατομμύρια χρόνια (1).


Παραπομπές

 

  1. Moscovich, Ivan (2001). 1000 playthinks: puzzles, paradoxes, illusions & games. Workman. ISBN 0-7611-1826-8.

Μαρ 19 2016

Η κληρονομιά του Challenger

cropped-bgDigital3.jpg    Στον επίλογο του προηγούμενου άρθρου (Στη μνήμη πεσόντων αστροναυτών της NASA), θα μπορούσε κανείς να αναφέρει συναισθηματικά λόγια που ακούστηκαν στους επικήδειους των αστροναυτών:

(…μερικές φορές όταν στοχεύουμε προς τα άστρα πέφτουμε…)

    Όμως όπως είδαμε και στο ντοκιμαντέρ του RetroReport όλες οι τραγωδίες θα μπορούσαν να αποφευχθούν και σε όλες υπήρχαν παραβλέψεις από τα ανώτατα διευθυντικά κλιμάκια της NASA. Αυτές φυσικά δεν ενείχαν δόλο και σκοπιμότητα, οφειλόταν όμως στην πίεση χρόνου, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα δεν ήταν η ασφάλεια των διαστημικών αποστολών, αλλά η διατήρηση και προαγωγή του κύρους και της εικόνας δημοσίων σχέσεων, ώστε να εξασφαλίζονται χρηματοδοτήσεις και προϋπολογισμοί. Λόγοι που υπολείπονται κατά πολύ των αξιών και των ιδανικών των ίδιων των ηρώων, των αστροναυτών και δε συμβαδίζουν με το όνειρο του ταξιδιού στα άστρα. Συνέχεια ανάγνωσης

Μαρ 17 2016

Βιβλιοκριτική της ανθολογίας «Νησιώτικες Ιστορίες» του Αργύρη Εφταλιώτη

    coverEftaliotisNisiotikesIstoriesΟι νησιώτικες ιστορίες είναι μία συλλογή σύντομων διηγημάτων του Αργύρη Εφταλιώτη (λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Κλεάνθους Μιχαηλίδη). Σε αυτή την έκδοση συμπεριλαμβάνονται 35 διηγήματα. Αν και δεν ορίζεται συγκεκριμένη χρονική περίοδο, ο συγγραφέας αναφέρεται στην εποχή του και στην ιδιαίτερη πατρίδα του, την Εφταλού και τη Λέσβο γενικότερα.

    Κεντρικό θέμα είναι η ήμερη ζωή των ανθρώπων του νησιού του, ειδωμένη με τη νοσταλγία του ξενιτεμένου, όπως ήταν ο ίδιος ο Εφταλιώτης.

    Ο ήρωας ή η ηρωίδα ανά διήγημα είναι ένας απλός άνθρωπος της υπαίθρου και της διπλανής πόρτας. Κρίνοντας και από το γεγονός ότι ήταν το μόνο της συλλογής που μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο, ίσως να ξεχωρίσουμε τον Μαρίνο Κονταρά, το λεβέντη από τα Μοσκονήσια, του ομώνυμου διηγήματος αν και κάθε ένα της ανθολογίας κάτι έχει να πει.

   Στα διηγήματα αυτά, ο συγγραφέας εξιδανικεύει την ελληνική ύπαιθρο και εναρμονίζεται πλήρως με τις απόψεις αυτών που καλλιέργησαν την ηθογραφία.

Συνέχεια ανάγνωσης

Μαρ 15 2016

Στη μνήμη πεσόντων αστροναυτών της NASA

    Στις 28 Ιανουαρίου 2016 πέρασε η θλιβερή επέτειος που η NASA έχει επιλέξει ως ημέρα μνήμης (Day of Remembrance) για να τιμήσει τους πεσόντες της ήρωες.

    Σαν από ειρωνεία της τύχης, οι 3 σημαντικότερες ως τώρα καταστροφές στην ιστορία της NASA και των επανδρωμένων αποστολών της, έχουν συμβεί στα τέλη Γενάρη και αρχές Φλεβάρη:

  • 27 Ιανουαρίου 1967  το Apollo 1,
  • 28 Ιανουαρίου 1986 το διαστημικό λεωφορείο Challenger και
  • 1 Φεβρουαρίου 2003 το διαστημικό λεωφορείο Columbia.

    Περίμενα, λόγω και της 30ης επετείου της καταστροφής του Challenger, που είχε το σημαντικότερο αντίκτυπο, αρκετές μέρες για κάποια αναφορά από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, είτε εγχώρια είτε διεθνή, αλλά μάταια. Μόνο ολιγόλεπτες αναφορές στα Αμερικάνικα τηλεοπτικά μέσα, δελτία τύπου στο κανάλι της NASA και σύντομα πλάνα στο Euronews. Χαρακτηριστικά που δηλώνουν ότι έχει μειωθεί το ενδιαφέρον που υπήρχε πριν μερικές δεκαετίες για τα διαστημικά ταξίδια, καθώς οι επίγειες ανακατωσούρες αποτελούν βασική μας έγνοια. Περισσότερα πάνω σε αυτό όπως και γιατί να απασχολεί αυτό το θέμα τον αναγνώστη, με τόσα επείγοντα προβλήματα που μας ταλανίζουν, όπως η οικονομική και προσφυγική κρίση στο δεύτερο μέρος αυτού του άρθρου (Η κληρονομιά του Challenger).

    Στο πρώτο μέρος αυτού του άρθρου (Στη μνήμη των πεσόντων αστροναυτών της NASA), θα αναφερθούμε συνοπτικά στα συμβάντα, την ιστορία και τα πληρώματα των 3 ατυχημάτων, ενώ στο δεύτερο μέρος (Η κληρονομιά του Challenger) θα μιλήσουμε για τον ιστορικό αντίκτυπο του ατυχήματος που συγκλόνισε τον κόσμο πριν 30 χρόνια και καθόρισε τις κατοπινές εξελίξεις των διαστημικών αποστολών.

Συνέχεια ανάγνωσης

Μαρ 07 2016

Βιβλιοκριτική της “Σκακιστικής Νουβέλας” του Στέφαν Τσβάιχ

    Εξώφυλλο της Σκακιστικής Νουβέλα του Στέφαν ΤσβάιχΣτα πλαίσια του αποθετηρίου βιβλιοκριτικών και παρουσιάσεων ακολουθεί βιβλιοκριτική για τη “Σκακιστική Νουβέλα” του Στέφαν Τσβάιχ. Παρουσιάζεται η έκδοση του 2010 από τις εκδόσεις Άγρα, σε μετάφραση Μαρίας Αγγελίδου.

      Η μικρή αυτή ιστορία εκτυλίσσεται κατά την περίοδο ανόδου του Ναζισμού, ένα χρόνο μετά την προσάρτηση της Αυστρίας από τη Γερμανία, σε ένα υπερωκεάνιο, εν πλω από Νέα Υόρκη προς Μπουένος Άιρες. Κεντρικά πρόσωπα ο Δρ. Μπ. και ο Μίρκο Τσέντοβιτς, παγκόσμιος πρωταθλητής στο σκάκι.

     (από το οπισθόφυλλο)

     Στο πλοίο, με δρομολόγιο από τη Νέα Υόρκη στο Ρίο και το Μπουένος Άιρες, όπου αρκετοί Ευρωπαίοι επιβάτες, φεύγοντας μακριά από τη βία και τη σύγχυση του Ναζισμού, αναζητούν καταφύγιο στην Αργεντινή και τη Βραζιλία ως τόπο εξορίας και ελπίδας, ο δρ. Μπ. αντιμετωπίζει σε μία παρτίδα σκακιού τον Μίρκο Τσέντοβιτς, τον σκοτεινό παγκόσμιο πρωταθλητή.

    Ο συγγραφέας αναπτύσσει με μεγαλειώδη τρόπο το θέμα του πνευματικού εγκλεισμού που δεν μπορεί να βρει διέξοδο παρά στην τρέλα. Ο δρ. Μπ., πριν ταξιδέψει, υπέστη από τους Ναζί μία ιδιαίτερη φυλάκιση σ’ ένα εντελώς άδειο δωμάτιο ξενοδοχείου, χωρίς τίποτα να μπορεί ν’ απασχολήσει ή να διασκεδάσει το μυαλό του, μέχρι που ανακάλυψε ένα εγχειρίδιο με παρτίδες σκακιού που άρχισε ν’ αποστηθίζει και να ξαναπαίζει από μνήμης. Έχοντας εξαντλήσει τις πηγές του βιβλίου, το μυαλό του τον οδήγησε σε παρτίδες με αντίπαλο τον εαυτό του κι έτσι άρχισε να υποβάλλεται σε μια σχιζοφρενική διάλυση που επρόκειτο να αποβεί μοιραία. Συνέχεια ανάγνωσης

Μαρ 01 2016

Βιβλιοκριτική της ανθολογίας μαθηματικής λογοτεχνίας Fantasia Mathematica

    Εξώφυλλο ανθολογίας Fantasia MathematicaΣτα πλαίσια του αποθετηρίου βιβλιοκριτικών και παρουσιάσεων ακολουθεί πρόταση για τους φανατικούς της μαθηματικής λογοτεχνίας, αλλά και της επιστημονικής φαντασίας. Δεν είναι και η πιο εύκολη έκδοση να βρει κανείς, με την κλασσική από τον εκδοτικό οίκο Copernics και μία δεύτερη επανέκδοση το 1997. Παρόλα αυτά η μοναδικότητα της ανθολογίας θα ανταμείψει όσους καταφέρουν να την εντοπίσουν.

    (από το εξώφυλλο)

   Χιουμοριστική και μυστηριώδης, αυτή η ανθολογία ιστοριών, δοκιμίων, αποσπασμάτων και ανέκδοτων συγγραμάτων θα ευχαριστήσει τόσο μαθηματικούς όσο και αυτούς που τους αρέσουν καλές ιστορίες γεμάτες ιδέες που διεγείρουν το μυαλό.

    Μαθαίνουμε μεταξύ άλλων για τον νεαρό μαθηματικό που αναζητά την αρραβωνιαστικιά του στην τέταρτη διάσταση, για τη σωτηρία μιας ομάδας Αυστραλών στρατιωτών μέσω ενός μαθήματος σε βασικές έννοιες τοπολογίας και στην αναζήτηση της μαθηματικής αλήθειας από τον Μεφιστοφελή.

    Κάθε αναγνώστης θα διασκεδάσει, θα γοητευτεί, ίσως και να διδαχθεί από αυτή την υπέροχη σε ποικιλία ανθολογία. Το ύφος των ιστοριών κυμαίνεται από καυστικό έως χιουμοριστικό και ενίοτε σουρρεαλιστικό. Πρόκειται για ένα παλιό κρυμμένο διαμαντάκι μαθηματικής λογοτεχνίας.

      Προκαλεί έκπληξη ποιοι συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας ή και γενικότερα λογοτέχνες έχουν καταπιαστεί με το θέμα της μαθηματικής λογοτεχνίας: Άλντους Χάξλεϋ, Μάρτιν Γκάρντερ, Χ.Τζ. Γουέλς, Ρόμπερτ Χάινλαϊν, Λιούις Κάρολ, Γκόντφρεϊ Χ. Χάρντι, Πλάτων, Άρθουρ Κλαρκ κ.α. σε επιμέλεια Κλίφτον Φάντιμαν Προσφέρουν όλοι μία διαφορετική, διαχρονικά φρέσκια και ιδιαίτερη ματιά στη δημιουργική χρήση των μαθηματικών στη λογοτεχνία. Υπάρχει μεν ποιοτική διακύμανση μεταξύ των ιστοριών, αλλά γενικά η ανθολογία θα σας αφήσει ευχαριστημένους. Πάρα πολλές ιστορίες χρησιμοποιούν τη Λωρίδα του Μαέβιους με απίστευτα ευφάνταστους τρόπους, πιο σουρρεαλιστικές χρησιμοποιούν ακόμη πιο παράδοξες έννοιες όπως έναν υπερκύβο σε 4 διαστάσεις (τεσσεράκτιο), μπουκάλια Κλάιν, ενώ άλλες θέτουν βαθιά φιλοσοφικά ζητήματα. Προτείνεται ανεπιφύλακτα σε όλους τους λάτρεις της μαθηματικής λογοτεχνίας, ακόμη και νεαρής ηλικίας, καθώς αρκετές από τις ιστορίες είναι γραμμένες σε εκλαϊκευμένο ύφος ή δίνουν έμφαση στη λογοτεχνία και τη φαντασία, χωρίς να απέχουν πολύ από την επιστημονική εγκυρότητα.